Tolosaren sorrera XIII. Mendean abiatzen da etsaiarengatik defendatzea helburu zuelarik. Horregatik, Alfonso X el sabio, Tolosa sortu zuen 1256. Urtean. Hurrengo urteetan herriaren biztanleria handitzeko asmoarekin erregeak hainbat pribilegio eman zizkion herriari.

Herria, gotorleku militar moduan, harresiz inguratuta zegoen.Oria ibaia eta honen beso batek (Erretegibel) sortzen zuten irla baten gainean eraiki zen herria. Tolosak hainbat ate ezberdin zituen gara artan eta herritik irteteko hainbat zubi baita ere.Herri-gunea sei kale luze eratzen zuten eta hauek zeharkatzen duten beste hiru. Sei kale hauek gaur egun aurki ahal ditzakegu baita ere.